Ik wilde het dossier Westerhoutweg 2a eigenlijk even laten rusten. Boven- en ondergronds leek het circus immers wel compleet: van de geplande ondergrondse waterstofleidingen van Gasunie tot de mysterieuze vermenigvuldiging van opvangplekken zonder goedgekeurd vlekkenplan van het COA.
Totdat ik het Facebook-bericht van de gemeente Beverwijk voorbij zag komen. Ik las het, wreef even in mijn ogen en stikte bijna in mijn spreekwoordelijke koffie. Het zal toch niet hè? Hebben ze nu werkelijk zelf nieuwe munitie op de schaal gelegd?
Buurt-safari in de Binnenduinrand
Het stadhuis pakte op sociale media vrolijk uit over BioBlitz De Groene Stelling 2026. Tachtig enthousiaste inwoners tijgerden met de Obsidentify-app door de IJmond om alles wat groeit, bloeit en kruipt vast te leggen. "Kennis helpt ons de natuur beter te beschermen en te versterken!", kraaide het gemeentelijke communicatieteam met een glimmende PR-lach.
Ontzettend sympathiek natuurlijk. Er was alleen één piepklein rekenfoutje op het stadhuis gemaakt: als je zesentachtig nieuwsgierige burgers met een camera de wijk in stuurt, gaan ze dus ook foto’s maken in de bermen rondom de Westerhoutweg.
Wie de kaart van BioBlitz De Groene Stelling Beverwijk op Waarneming.nl erbij pakt (ga er vooral zelf even doorheen op Waarneming.nl), ziet binnen een straal van 300 meter een prachtig ecosysteem opduiken. Soorten zoals de Tripmadam (Sedum rupestre), de Duindoorn (Hippophae rhamnoides) en de Bastaardsatijnvlinder (Euproctis chrysorrhoea) laten feilloos zien waar we ons bevinden: in de ecologische overgangszone van de binnenduinrand. Niet als magische juridische blokkades die eigenhandig een besluit tegenhouden, maar wel als onomstotelijke illustratie van een levendig lokaal ecosysteem.
De Hoofdrolspeler: De Pad en de Zorgplicht
En in dat ecosysteem duikt vlak voor de voordeur van de beoogde opvanglocatie de echte hoofdrolspeler op: de Gewone pad (Bufo bufo).
Nu leest zo'n pad geen gemeentebladen en heeft hij geen boodschap aan politieke dossiers. Maar hij valt wél onder de natuurregels. Zoals het Rijk uitlegt bij het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO), geldt onder de Omgevingswet voor flora- en fauna-activiteiten een specifieke zorgplicht. Die verplicht degene die de activiteit uitvoert om vooraf na te gaan of er aanwijzingen zijn voor relevante soorten of belangrijke leefgebieden en habitats. Als zulke aanwijzingen er zijn, moet worden beoordeeld welke nadelige gevolgen de activiteit kan hebben en moeten passende maatregelen worden getroffen om die gevolgen te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken.
Daarnaast kent het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) verschillende situaties waarin voor een flora- en fauna-activiteit een omgevingsvergunning nodig kan zijn. Of zo'n vergunningplicht aan de orde is, hangt af van de soort, de voorgenomen handeling en de mogelijke gevolgen.
Dus wanneer er op de stoep van een toekomstig bouwterrein openbaar geregistreerde padden rondlopen, is "we wisten van niets" geen bijzonder comfortabel uitgangspunt. Zeker niet wanneer die informatie afkomstig is uit een door het stadhuis zelf gepromoot burgeronderzoek.
November vs. Oktober: De Proceduresymfonie
En precies hier ontstaat de inhoudelijke spagaat voor B&W.
Volgens B&W-memo D-172088 wordt het officiële, door de gemeente gecontracteerde ecologische onderzoek namelijk pas in november 2026 afgerond. Tegelijkertijd koerst het bestuurlijke schip af op een besluit over de omgevingsvergunning (BOPA) per 1 oktober 2026.
Dat roept de cruciale juridische vraag op: hoe kan het college op 1 oktober zorgvuldig beoordelen of de zorgplicht en een eventuele Bal-vergunningplicht voldoende in beeld zijn, als het eigen ecologische onderzoek naar de locatie pas twee maanden later wordt afgerond?
Onder de Omgevingswet moet bij een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) worden aangetoond dat sprake is van een Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties (ETFAL). Een besluit nemen op 1 oktober terwijl de ecologische inventarisatie nog loopt en er via de eigen BioBlitz al openbare waarnemingen van amfibieën rond de locatie beschikbaar zijn roept daarmee een serieuze vraag op over de zorgvuldigheid van de voorbereiding en de motivering van het besluit. Bij de bestuursrechter is 'haast' immers geen zelfstandig argument om relevante informatie buiten beschouwing te laten.
Munitie uit eigen koker
Natuurlijk vervangt een verzameling burgerfoto's geen professionele ecologische rapportage. Maar dat hoeft ook helemaal niet. Het punt is dat de data er nu eenmaal ligt. Openbaar, herleidbaar en door het stadhuis zelf met een trots persbericht op het podium gehesen.
Tel daar het ondergrondse tracé van de Gasunie-waterstofleiding (H2) bij op die vanaf 2028 dwars over hetzelfde terrein gepland staat en het dossier aan de Westerhoutweg begint steeds meer te lijken op een bestuurlijk stellingpuzzeltje.
Sommige dossiers vereisen ingewikkeld graafwerk van kritische volgers. Maar soms hoef je alleen maar rustig af te wachten tot het stadhuis via een vrolijke Facebook-post zelf de puzzelstukjes op tafel legt. Waarvoor hartelijk dank!