Ik had kortgeleden een reeks inhoudelijke vragen neergelegd bij Samen Lokaal voor hun raadsvragen over de opvang aan de Westerhoutweg. Toen er deze week een interview met Maurice Meijer van IJmond360 werd gepost, ging ik toch maar even kijken om te zien wat er met die vragen was gedaan. Inhoudelijk viel er eerlijk gezegd weinig boeiends over te vertellen, maar wat wél meteen opviel: tijdens het gesprek kwam ter sprake dat eigenlijk onze gekrulde wethouder aan tafel had moeten zitten, maar dat hij op het laatste moment bleek te hebben afgezegd. Getriggerd door die opmerkelijke afzegging plaatste ik onder het bericht van IJmond360 een eenvoudige vraag: ik was benieuwd naar de reden waarom de wethouder had afgehaakt. Een volstrekt normale vraag van een inwoner over bestuurlijke transparantie. Wat er vervolgens in de reactie sectie gebeurde, bleek een stuk interessanter dan het antwoord op mijn oorspronkelijke vraag.
De aanval als dekmantel
Binnen afzienbare tijd dook ene ‘Anton Kom’ op in de reacties. Een volgens eigen zeggen inwoner die hier nog niet zo lang woont, die de wethouder direct uit de wind kwam houden met de opmerking dat hij natuurlijk verhinderd kon zijn en vervolgens de bal doorspeelde naar Samen Lokaal: die partij had immers zelf voor deze locatie gestemd. Op zichzelf mag iedere inwoner daar natuurlijk iets van vinden. Maar de combinatie van timing, inhoud en toon maakte mij nieuwsgierig. Want waar haalt een kersverse inwoner de specifieke dossierkennis vandaan om zich op dinsdagochtend midden in een lokaal politiek dossier te mengen en daarbij niet alleen een wethouder te verdedigen, maar ook meteen een oppositiepartij van repliek te dienen?
Dat was voor mij reden om eens verder te kijken dan alleen de inhoud van de reacties.
De taalkundige vingerafdruk
Ieder mens heeft zijn eigen manier van schrijven. Een nieuw Facebookprofiel aanmaken is zo gebeurd, maar je eigen schrijfgewoontes laat je daarmee niet automatisch achter. Daarom heb ik de reacties van ‘Anton’ naast ongeveer 25 eerdere, publiek beschikbare reacties van een lokaal raadslid gelegd. Niet om een toevallige overeenkomst eruit te pikken, maar om te kijken of er sprake was van een patroon.
En dat patroon vond ik opvallend. Het gaat niet alleen om het bekende gebruik van beletseltekens (...), maar ook om het specifieke gebruik van HOOFDLETTERS voor klemtoon, bepaalde formuleringen, zinsopbouw en interpunctie. Daarnaast valt op dat dezelfde soort specifieke dossierkennis wordt ingezet en dat de reacties op een vergelijkbare manier worden opgebouwd. Eén overeenkomst zegt natuurlijk niets. Twee ook niet. Maar wanneer verschillende kenmerkende schrijfgewoontes zich over tientallen eerdere reacties opnieuw voordoen en vervolgens terugkomen bij een nieuw profiel, wordt het op zijn minst een interessante vraag of ‘Anton’ wel de willekeurige nieuwe inwoner was die hij beweerde te zijn.
En toen werd het nog interessanter.
Van Anton naar politiek schild
In dezelfde discussie sprong namelijk ook een ander raadslid uit een fractie in de draad. Niet om de vraag over de afwezigheid van de wethouder te beantwoorden, maar om de reactie van Anton expliciet te ondersteunen: de vraag van Anton werd volgens het raadslid heel terecht gevonden.
Daarmee ontstond een opvallende dynamiek. Een nieuw en ogenschijnlijk onafhankelijk profiel verdedigt de wethouder, legt de verantwoordelijkheid vervolgens bij de oppositie en krijgt daarbij steun van een zittend raadslid uit een andere fractie. Nogmaals: dat bewijst op zichzelf niet wie er achter het profiel zit. Maar het maakt de combinatie van de overeenkomsten in schrijfstijl, de specifieke dossierkennis, de timing en de onderlinge interactie bepaald niet minder opmerkelijk.
Het werd nog interessanter toen de overeenkomsten tussen de schrijfstijl van Anton en die van het betreffende raadslid in de discussie zelf werden benoemd.
Paniek op de vluchtroute
Kort daarna verdween het spookaccount van Facebook. Binnen enkele uren was Anton verdwenen. Ook de ondersteunende reacties van het gelieerde raadslid waren verwijderd. Vervolgens werd de complete discussiedraad onder het bericht opgeruimd.
Dat is op zichzelf misschien wel het meest opmerkelijke onderdeel van het hele verhaal. Want als Anton inderdaad gewoon een nieuwe inwoner was die een mening had gegeven, waarom moest zijn account dan zo snel verdwijnen? En waarom verdwenen vervolgens ook de reacties die zijn bijdrage hadden ondersteund? En waarom verdween uiteindelijk de hele discussie?
Misschien is daar een volkomen onschuldige verklaring voor. Die mogelijkheid sluit ik niet uit. Maar wie eerst een politiek debat aangaat, vervolgens geconfronteerd wordt met opvallende overeenkomsten in schrijfstijl en daarna als van de aardbodem verdwenen is, laat in ieder geval genoeg achter om vragen over te stellen.
Geen rancune, wel een spiegel
Laat één ding helder zijn: ik schrijf dit niet uit rancune en ik ben er niet op uit om personen te beschadigen. Daarom noem ik hier bewust geen namen. Het gaat mij om iets anders: wat zegt dit voorval over de politieke cultuur die we in Beverwijk met elkaar proberen op te bouwen?
We kregen immers bestuurlijke vernieuwing en ‘stabiliteit in de raad’ beloofd. Een volwassen raad waarin het debat op inhoud wordt gevoerd en waarin partijen met open vizier tegenover elkaar staan. Dat betekent niet dat iedereen het met elkaar eens hoeft te zijn. Integendeel. Een gezonde democratie kan prima tegen stevige kritiek.
Maar als kritische vragen over een wethouder worden beantwoord door een ogenschijnlijk onafhankelijke burger die vervolgens opvallend veel politieke dossierkennis blijkt te hebben, als die burger vervolgens steun krijgt vanuit de politiek en het account kort daarna verdwijnt zodra er vragen over zijn identiteit worden gesteld, dan mag je je als inwoner afvragen wat hier precies is gebeurd.
Wie de moed heeft om een ander onder zijn eigen naam de maat te nemen, mag wat mij betreft ook zelf onder zijn eigen naam het debat aangaan. Daar is niets ingewikkelds aan. Dat is gewoon politiek.
En misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste vraag die uit dit hele Facebooktafereel overblijft:
Wie was Anton?
De Facebookpagina mag dan zijn schoongeveegd, het geheugen van de inwoner vergeet niets. Gisteren heb ik op mijn Facebook-pagina nog een grappige 'WANTED'-poster geplaatst, en die is inmiddels veelvuldig rondgegaan en bekeken. Nu ik weet dat ik definitief jullie aandacht te pakken heb, wil ik jullie daar toch nog even voor bedanken. Ondanks dat dit blog natuurlijk strikt privé en mijn persoonlijke opinie is, is het fijn om te zien dat de boodschap overduidelijk is overgekomen.